Permanente bewoning van recreatiewoningen (ook stacaravans, chalets) mag niet, toch hebben heel veel gemeenten dit jarenlang toegestaan. Minister Kamp heeft al in 2002 aangegeven dat het afgelopen moet zijn met dit gedoogbeleid. Maar voor bewoners van recreatiewoningen is het er intussen allemaal niet duidelijker op geworden.

Minister Dekker heeft eind vorig jaar op verzoek van de Tweede Kamer het beleid verruimd omdat er schrijnende situaties ontstonden van mensen die - na jaren in hun vakantiehuis te hebben gewoond - uit hun huis dreigden te worden gezet. Maar gemeenten moeten wel actie ondernemen om gedoogsituaties op te heffen. Dat kunnen ze doen door de illegale bewoning te legaliseren óf door het verbod te handhaven. Legalisatie is mogelijk als de recreatiewoning op een plek staat waar ook een normale woning mag staan. De recreatiewoning moet dan wel voldoen aan de eisen van het bouwbesluit. Bewoning mag niet in strijd zijn met milieuwetgeving. Ook mag de gemeente het bestemmingsplan wijzigen om de bestaande situatie te legaliseren. Het moet dan gaan om complexen van recreatiewoningen die op 31 oktober 2003 in grote mate werden bewoond, die niet liggen in waardevolle of kwetsbare gebieden en die niet bedrijfsmatig worden geëxploiteerd. Een bestemmingswijziging mag niet in strijd zijn met de milieuwetgeving. Als bestemmingswijziging niet mogelijk is, kan de gemeente een ‘persoonsgebonden beschikking’ nemen. Dat kan als permanente bewoning in het verleden passief is gedoogd en in die periode is begonnen (peildatum ligt uiterlijk op 31 oktober 2003). De bestemming blijft dan recreatie maar de huidige bewoner mag blijven wonen tot hij verhuist of overlijdt. Daarna wordt de woning weer vakantiewoning.

Is legalisatie door bestemmingswijziging niet mogelijk of komt iemand niet in aanmerking voor een persoonsgebonden gedoogtoestemming, dan moet de gemeente actief gaan handhaven. Dit betekent dat de gemeente een procedure moet starten om aan de illegale toestand van permanente bewoning een einde te maken. Daarvoor moet de gemeente aantonen dat er sprake is van permanente bewoning. Een inschrijving in de Gemeentelijke Basisadministratie (GBA) levert daarvoor een (bewijs)vermoeden. Staat de bewoner niet ingeschreven in de GBA, dan moet de gemeente op een andere manier aantonen dat de recreatiewoning permanent wordt bewoond, bijvoorbeeld met gebruikmaking van particuliere recherchebureaus. Kan de gemeente de permanente bewoning aantonen, dan moet de bewoner – op straffe van een dwangsom – ophouden met het permanent bewonen van het vakantiehuis. Soms kan een bewoner zich tegen de gemeente verweren, bijvoorbeeld als hij een beroep kan doen op een overgangsbepaling van het bestemmingsplan, op de zogenaamde toverformule (de vrijstelling ex art. 15 WRO) of het vertrouwensbeginsel. Dit kan echter alleen in heel specifieke gevallen.