Vanaf 1 november vergunningvrij bouwen voor mantelzorg maar met fiscale valkuilen

Geplaatst op: maandag 3 november 2014

Vanaf 1 november is het makkelijker om een mantelzorgwoning in je tuin te bouwen. Er is namelijk geen vergunning meer nodig. Om vergunningvrij een mantelzorgwoning te bouwen, moet er wel aan heel wat voorwaarden worden voldaan. Netwerk Notarissen vraagt zich af hoe aantrekkelijk het is om ervoor te kiezen om een mantelzorgwoning te bouwen. "Er moet namelijk al sprake zijn van mantelzorg terwijl wij in de praktijk zien dat ouders en kinderen juist met het oog op toekomstige mantelzorg willen gaan samenwonen," zegt Lucienne van der Geld, juridisch directeur van Netwerk Notarissen. Andere regels uit de wet maken mantelzorgwoningen tot een juridisch complexe zaak. Netwerk Notarissen vinden dat behalve het vergunningvrij bouwen voor mantelzorg er ook fiscale tegemoetkomingen moet komen. "Mensen zullen er namelijk niet op bedacht zijn dat voor een mantelzorgwoning in de tuin apart onroerendezaakbelasting betaald moet worden." Ook zijn er andere fiscale valkuilen volgens Netwerk Notarissen.

Heel wat voorwaarden

Als je een mantelzorgwoning zonder vergunning wil bouwen, moet je aan heel wat voorwaarden voldoen. Zo moet er al een 'mantelzorgrelatie' zijn tussen de mensen die in het hoofdgebouw wonen en degene(n) die in de mantelzorgwoning intrek nemen. Van der Geld: "Wij zien juist in de praktijk dat ouders en kinderen bij elkaar gaan wonen als er nog geen mantelzorgrelatie is. Ouders en kinderen gaan juist bij elkaar wonen als er nog geen acute zorgbehoefte is. Ze stappen namelijk het liefst vanuit gelijkwaardigheid in hun nieuwe woonoplossing. Bovendien zien we vaak de afspraak dat opa en oma de kleinkinderen na school opvangen, als het ware in ruil voor de toekomstige zorg."
De mantelzorgwoning mag er maximaal 15 jaar staan; na die termijn moet de woning gesloopt worden tenzij er een vergunning wordt aangevraagd. De mantelzorgwoning moet bij het verlenen van die vergunning voldoen aan de eisen die dan gelden. Het kan hierdoor moeilijk zijn om een omgevingsvergunning voor een 15 jaar oud bouwwerk te krijgen. "De toekomst moet uitwijzen hoe (on)aantrekkelijk het is om een huis te kopen met een mantelzorgwoning in de tuin", vertelt Van der Geld.

Fiscale nadelen

Netwerk Notarissen vindt dat er te veel fiscale nadelen aan de mantelzorgwoning kleven en dat het kabinet daarvoor tegemoetkoming moet regelen. Van der Geld legt de fiscale nadelen uit met het volgende voorbeeld. "Als de zoon besluit in zijn tuin een mantelzorgwoning voor zijn ouders te bouwen dan wordt de zoon eigenaar van die mantelzorgwoning. Als hij daarvoor een hypotheek afsluit dan kan hij die rente niet aftrekken als hypotheekrente. Besluiten de ouders de bouw te financieren dan loop je het risico schenk- of erfbelasting te moeten betalen. Daarnaast moet je rekening houden met extra onroerendezaakbelasting, afvalstoffenheffing en waterschapslasten. Voor de zoon dreigt bovendien extra inkomstenbelasting als de Belastingdienst het als een tweede woning ziet."

Ruzie in de familie

De kosten die gemaakt worden voor de bouw van de mantelzorgwoning kunnen in de toekomst voor ruzie in de familie zorgen, waarschuwt Van der Geld. Zij adviseert daarom tevoren goed te bespreken en vast te leggen wie welke kosten betaalt. "Als er een fraaie uitbouw aan de woning van de zoon wordt gemaakt die wordt gefinancierd door de ouders, kan de woning van de zoon meer waard worden. Dit kan tot onenigheid leiden tussen de kinderen." Ook het delen van kosten van het bij elkaar wonen kan later ruzie in de erfenis van de ouders veroorzaken.

Eerder dit jaar ontwikkelde Netwerk Notarissen een samenwooncontract waarin onder meer duidelijke afspraken over de kostenverdeling worden gemaakt tussen de ouders en het kind.